Kompleksowo na rzecz seniorów

Stowarzyszenie istnieje od 2003 r., a pierwszym impulsem do jego założenia była potrzeba wsparcia Hospicjum Domowego w Braniewie. Grupa pracowników i przyjaciół Hospicjum założyła więc organizację pozarządową, która jest dziś jedną z najsilniejszych i najbardziej aktywnych w powiecie braniewskim.

Usługi opiekuńcze. Aktywizacja zawodowa
Pierwszym działaniem Stowarzyszenia, i to od razu „z grubej rury”, było uruchomienie usług opiekuńczych dla osób długotrwale unieruchomionych i chorych. Drogą do tego działania była aktywizacja długotrwale bezrobotnych mieszkańców terenów popegeerowskich i ich rodzin. Stowarzyszenie zatrudniło aż 30 osób, właśnie z ww. grup. Pracowały one jako opiekunki, wspierając osoby chore i starsze z terenu całego powiatu braniewskiego oraz powiatu elbląskiego ziemskiego. Możliwe to było dzięki nawiązaniu współpracy z Agencją Nieruchomości Rolnej Skarbu Państwa oraz Powiatowym Urzędem Pracy.
Działania te Stowarzyszenie realizuje stale, raz w mniejszym, raz w większym natężeniu, współpracując zarówno z Powiatowym Urzędem Pracy, jak i ośrodkami pomocy społecznej. W sumie w przeciągu ponad 5 lat przyczyniło się do wzrostu aktywności zawodowej ponad 60 osób.

Hospicjum to też życie
Jednym z podstawowych działań Stowarzyszenia jest wspieranie Hospicjum Domowego. Odbywa się ono głównie poprzez promocję i informację. Od wielu lat Stowarzyszenie uczestniczy w Ogólnopolskiej Kampanii Społecznej pt. „Hospicjum to też Życie.” Rozpoczęło się w 2004 roku, kiedy to w ramach kampanii zorganizowany został koncert w katedrze we Fromborku z udziałem młodzieży ze szkoły podstawowej nr 5 w Braniewie. Na koncert przyszło ponad 100 osób. W 2005 roku podczas koncertu Piotra Szczepanika było już ok. 150 osób. Odbyła się wtedy zbiórka pieniędzy na rzecz hospicjum domowego Braniewie. Za zebrane pieniądze zakupiono sprzęt medyczny niosący ulgę osobom cierpiącym na chorobę nowotworową.
W 2006 roku z kolei podczas koncertu wystąpili artyści z Teatru Muzycznego z Gdyni. Zebrane pieniądze zostały przekazane na konto Ogólnopolskiej Kampanii, w zamian za udział w kampanii Stowarzyszenie otrzymało koncentrator tlenowy niezbędny osobom chorym na chorobę nowotworową w ostatnim jej stadium. W 2007 roku przy współpracy z młodzieżą z gimnazjum nr 1 w Braniewskim Centrum Kultury został zorganizowany występ artystyczny pt. „Kocham cię życie”. Stowarzyszenie stale rozwija formułę Kampanii. W 2008 zorganizowany został Turniej piłki siatkowej pod patronem starosty powiatu braniewskiego. W trakcie turnieju można było obejrzeć zmagania zespołu hospicjum z drużynami powiatu braniewskiego. Odbyła się również prezentacja działalności hospicyjnej na terenie powiatu braniewskiego pt. „Kocham cię życie” z występem artystycznym uczniów gimnazjum nr 1 w Braniewie. Nowością była też „akcja znicz”, która polegała na sprzedaży zniczy przed braniewskimi cmentarzami przez wolontariuszy hospicjum. Pieniądze uzyskane ze sprzedaży zostały przeznaczone na zakup sprzętu medycznego niosącego ulgę w cierpieniu osobom z chorobą nowotworową.
– We wszystkie te akcje zaangażowała się duża grupa osób i instytucji – mówi Marian Nadziejko, prezes Stowarzyszenia. – Największe słowa uznania należą się jednak p. Jolancie Żurakowskiej, nauczycielce, która co roku organizowała młodzież do udziału w Kampanii.

Sieć PALIUM i Federacja FOSa
Stowarzyszenie jest aktywne nie tylko lokalnie, ale również na płaszczyźnie regionalnej i krajowej. W 2004 roku, wspólnie z innymi organizacjami prowadzącymi hospicja i działającymi na ich rzecz podjęło działania na rzecz stworzenia Sieci Organizacji Paliatywnych Województwa Warmińsko-Mazurskiego PALIUM. Stworzenie Sieci miało na celu zintegrowanie organizacji działających na rzecz osób z chorobą nowotworową w województwie warmińsko-mazurskim, by wspólnie mogły podejmować działania i sprostać nowym wyzwaniom, wymieniać się doświadczeniem, stanowić grupę rzecznictwa interesów. Prezes stowarzyszenia „Pomocna Dłoń” wszedł w skład zarządu sieci „PALIUM”, tym samym Stowarzyszenie podjęło się pełnienia funkcji nieformalnego sekretariatu Sieci. W 2005 roku Stowarzyszenie realizowało projekt dofinansowany z Funduszu Inicjatyw Obywatelskich pt. „Zdrowie, Wiedza, Profesjonalizm. Wzmocnienie potencjału organizacji paliatywnych województwa warmińsko-mazurskiego”. Działania projektu były skierowane na szeroko rozumiany rozwój Sieci PALIUM. Zrealizowano trzy główne kierunki rozwoju: przeszkolono kadrę pracującą w hospicjach, wypracowano strategię rozwoju Sieci PALIUM, powstała też publikacja i strona internetowa.
Wraz z rozwojem Sieci PALIUM w 2006 stowarzyszenie, wraz z pozostałymi organizacjami paliatywnymi, przystąpiło do Federacji Organizacji Socjalnych Województwa Warmińsko-Mazurskiego FOSa. Przystąpienie do znanej w Polsce federacji wzmocniło Sieć PALIUM i dało możliwość pokazania, że PALIUM, czyli porozumienie organizacji paliatywnych jest nowatorskim przedsięwzięciem w skali całego kraju.
Ponadto dzięki przynależności do Federacji FOSa tak Stowarzyszenie, jak i Sieć PALIUM mogły podjąć szereg działań trudnych dla pojedynczych organizacji czy też grup nie posiadających osobowości prawnej. W ramach projektu Federacji Fosa „Fosa ludzi, idei i działań” przeszkolona została kadra hospicjów, zwłaszcza psycholodzy. Jednym z działań hospicjów jest świadczenie wsparcia psychologicznego, najczęściej bowiem psycholodzy nie są przygotowani do specyficznej pracy, jaka są kontakty z chorymi na raka, rodzinami tzw. „osieroconymi”. Jest to bardzo dobry przykład korzyści płynących ze współpracy. W pojedynkę bowiem nie stać by było stowarzyszenia i pozostałych organizacji na podniesienie kwalifikacji swojej kadry. Stowarzyszenie z kolei w ramach tego samego projektu zapoczątkowało dialog z potencjalnymi partnerami z terenu powiatu, którego celem było wypracowanie partnerstwa między instytucjami i organizacjami, by móc w pełni odpowiadać na problemy lokalnej społeczności.

Kształtowanie polityki społecznej. Rzecznictwo interesów
Stowarzyszenie nie tylko bierze, ale również daje, dzieląc się swoim doświadczeniem i aktywnie działając na arenie wojewódzkiej i ogólnopolskiej. Możliwe jest to dzięki aktywności lokalnej oraz współpracy z Siecią PALIUM i Federacją FOSa. Z ramienia Rady Organizacji Pozarządowych Województwa Warmińsko-Mazurskiego prezes Stowarzyszenia, jako przedstawiciel Sieci PALIUM, brał udział w pracach nad Wojewódzkim Planem Zabezpieczenia Medycznego. Ponadto udzielał się przy pracach nad Wojewódzkim Programem na rzecz osób starszych, które zakończone zostały w 2008 r. Obecnie uczestniczy w polsko-niemieckiej grupie roboczej, zrzeszającej autorytety ze świata nauki, administracji publicznej, organizacji pozarządowych. Wypracowuje ona propozycje rozwiązań dot. osób starszych w kilku kluczowych obszarach, jak usługi opiekuńcze, partycypacja osób starszych w życiu społecznym itd. Stowarzyszenie reprezentuje tu Federację FOSa, która to z kolei jest członkiem jednego z organizatorów prac grupy, ogólnopolskiej Wspólnoty Roboczej Związków Organizacji Socjalnych WRZOS.

Seniorzy. Uniwersytet III wieku
Jednym z największych sukcesów ostatnich lat jest aktywizacja społeczna osób starszych. – Uczestnicząc w jednym ze spotkań Federacji FOSa, poznaliśmy ideę Uniwersytetu III Wieku. Wtedy też zrodziła się idea stworzenia Uniwersytetu III Wieku w Braniewie – mówi Krystyna Jarmałkowicz, opiekun Uniwersytetu.
Stowarzyszenie przystąpiło do tego działania dość szybko, ale planowo. W 2007 r. pozyskało dotację z Funduszu Inicjatyw Obywatelskich na projekt pt. „Aktywizacja osób starszych w Braniewie”. Był on tak naprawdę rozeznaniem potrzeb osób starszych oraz możliwości podjęcia systemowych działań na ich rzecz. Zainteresowanie przerosło oczekiwania. W rezultacie już w 2008 r. utworzono działający przy stowarzyszeniu Uniwersytet Trzeciego Wieku. Było to możliwe dzięki projektowi o tym samym tytule, dofinansowanemu przez Fundację Fundusz Współpracy ze środków UE.
Projekt umożliwił tak stworzenie Uniwersytetu, jak i przetestowanie w praktyce jego prowadzenia i funkcjonowania. Podstawowa oferta to zajęcia edukacyjne. Oprócz rozwoju aktywności fizycznej i zainteresowań (jak zajęcia fitness, plastyczne) słuchacze uczestniczą w wykładach historycznych, dotyczących profilaktyki zdrowia, psychologicznych, lekcjach angielskiego i komputerowych, jeżdżą też do teatru czy kina. Uczestniczą w zajęciach prowadzonych przez naukowców z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Poznają też historię w trakcie licznych wyjazdów, do tej pory byli m.in. w Wilnie, Lwowie czy Muzeum Powstania Warszawskiego. Bardzo istotne jest to, iż aktywizacja osób starszych wyzwoliła szereg procesów i inicjatyw towarzyszących.
Po pierwsze zjawiskiem takim jest akceptacja społeczna. Poprzez szeroką promocję Uniwersytet jest rozpoznawalny w środowisku lokalnym i spotyka się z przychylnością społeczności lokalnej, a więc też najważniejszych instytucji w niej zakorzenionych, jak chociażby samorządy, co ułatwia skuteczniejsze działanie.

Integracja środowiska. Promocja postaw aktywnych
Najlepszym przykładem są pierwsze w powiecie braniewskim obchody Międzynarodowego Dnia Seniora, które zorganizowało stowarzyszenie 1 października 2008 r. Zebrały one kilkaset osób, oprócz seniorów również samorządy, młodzież, organizacje seniorskie. Najnowszą inicjatywą jest konkurs „Nieprzeciętni” na „Seniora roku 2008 powiatu braniewskiego”. Jego celem jest właśnie promowanie i upowszechnianie postaw aktywnych. Pomysł ten sprawdza się, czego najlepszym przykładem jest to, iż zgłoszenia napłynęły z całego powiatu.

Integracja międzypokoleniowa
To właśnie jedna z wartości dodanych działań stowarzyszenia. Oprócz zaangażowania młodzieży w poszczególne akcje udało się doprowadzić do systematycznej, a przede wszystkim wspólnej pracy. Braniewska młodzież i seniorzy tworzą wspólnie film opowiadający o mieszkańcach powiatu braniewskiego, jego historii. Razem uczą się budowy scenariusza, operowania kamerą, redakcji filmu.

Partnerstwo
Dochodzimy tu do bardzo ważnego aspektu funkcjonowania Stowarzyszenia. Stworzyło ono bowiem szeroką koalicję na rzecz osób starszych. Mimo że nieformalna, jest ona aktywna. Należą do niej samorządy, szkoły, ośrodki kultury i pomocy społecznej, organizacje pozarządowe, a nawet firmy prywatne i osoby indywidualne. Efekty widoczne są na każdym kroku. Media informują o działaniach, które z kolei prowadzone są dzięki np. użyczeniu zasobów Braniewskiego Centrum Kultury. Coraz więcej osób bezpłatnie prowadzi zajęcia. Samorządy deklarują wsparcie finansowe dla Uniwersytetu, tak istotne w kontekście zależności finansowej od środków zewnętrznych. Angażuje się też młodzież ze współpracujących szkół.
Stowarzyszenie nie ogranicza się do tych samych form działań, ale reaguje na pojawiające się potrzeby. Dobrym przykładem takiego reagowania jest pomoc niepełnosprawnemu chłopcu w pozyskaniu komputera czy organizacja charytatywnej akcji „Pomóżmy Piotrusiowi”. Miała ona na celu zebranie pieniędzy na operację pięcioletniego chłopca chorego na chorobę nowotworową. Stowarzyszenie nie poprzestaje też na tym, co udało się osiągnąć, ciągle wyznacza sobie nowe wyzwania. Dzięki temu powstała filia Uniwersytetu III Wieku we Fromborku, prowadzona wspólnie z mieszkańcami tego miasta. Najnowszą formą aktywności jest współtworzenie Rady Organizacji Pozarządowych Powiatu Braniewskiego.


Beata Nadziejko-Głuszak