Inspiracja i wsparcie - Historia Sieci HEROLD

Dostrzegając istotę problemu, Elbląskie Stowarzyszenie Wspierania Inicjatyw Pozarządowych, przy realizacji programu Euro Splot, zapoczątkowało współpracę z 19 organizacjami pozarządowymi. Organizacje te miały tworzyć tzw. „Półki Europejskie”, polegające na pozyskiwaniu i późniejszym dystrybuowaniu informacji dotyczących UE wszystkim zainteresowanym, docieraniu z informacją tam, gdzie w inny sposób nie miałaby ona szans trafić. „Półki Europejskie” były pierwszym krokiem na drodze do powstania Sieci Herold. – Ten projekt przetarł szlak- poznaliśmy się, nawiązaliśmy bezpośrednie kontakty, odbyliśmy pierwsze wspólne szkolenia. Już wtedy pojawiła się myśl, że warto kontynuować współpracę – wspomina Arkadiusz Jachimowicz, prezes ESWIP, w jednym z wywiadów publikowanych na łamach „Pozarządowca”.

Tkanie sieci

Pierwszy konkretny etap formowania się Sieci stanowił projekt „Informacja na wagę złota”, realizowany wspólnie przez stowarzyszenia ESWIP i Klon/Jawor w roku 2001, w ramach szerszego projektu HEROLD. Jego ideą było tworzenie systemu przekazywania informacji do jak najszerszego spectrum organizacji pozarządowych. Związane z projektem spotkania członków NGOs’, szkolenia, wspólne działania i rozmowy, zaowocowały pomysłem powołania Sieci HEROLD. – Pojawił się konkret: trzeba powołać Sieć Wspierania- porozumienia kilkunastu organizacji, które mają różne cele statutowe, ale łączy je wspólna misja pracy na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w wymiarze lokalnym, powiatowym, a wyrażająca się przez wspieranie organizacji pozarządowych – mówi, we wspomnianym już wywiadzie, Arkadiusz Jachimowicz. Oficjalne powołanie Sieci Herold- podpisanie Deklaracji Współpracy- miało miejsce w Olsztynie, dnia 5 lipca 2001 roku. Jednak Sieć HEROLD po dzień dzisiejszy nie została formalnie zarejestrowana. Do Sieci przystąpiło 15 organizacji z 14 powiatów.
– Nowo powstała Sieć Herold była zrzeszeniem kilku NGOs, które łączyła wspólna misja – wspieranie w dążeniu do rozwoju organizacji pozarządowych działających w województwie warmińsko-mazurskim – mówi Sławomir Pszenny, ówczesny przewodniczący Sieci. Początkowe wsparcie polegało głównie na pozyskiwaniu i nieodpłatnej dystrybucji informacji, dotyczących III sektora, do organizacji pozarządowych i samorządów lokalnych, a także na integracji sektora pozarządowego oraz na kreowaniu współpracy NGO z samorządem lokalnym.

Ku partnerstwu

Jeszcze w tym samym roku (2001) realizowany był projekt „Prostując ścieżki (informacyjne) do Unii Europejskiej”. W jego ramach odbyły się merytoryczne szkolenia adresowane do organizacji członkowskich Sieci. Obejmowały one zagadnienia związane z szeroko pojętą specyfiką działalności NGOs w Unii Europejskiej i jej wpływem na polski trzeci sektor. Sieć HEROLD zorganizowała też spotkania szkoleniowo-warsztatowe, w których wzięli udział przedstawiciele organizacji funkcjonujących w powiatach. Spotkania te odbywały się z udziałem przedstawicieli starostw i mediów. Był to spory krok na drodze rozwoju i umacniania Sieci HEROLD, a zarazem wspierania działających w województwie organizacji i przecierania szlaków do współpracy NGO z samorządem lokalnym.
Temu ostatniemu celowi dobrze posłużył kolejny, realizowany w roku 2003, projekt „Świadomie do Unii”, który miał na celu przekazanie radnym i urzędnikom oraz jednostkom samorządów powiatowych i gminnych z terenu województwa warmińsko- mazurskiego wiedzy nt. funduszy strukturalnych i polityki regionalnej UE. Ponadto w ramach projektu miał być powołany, bądź też przeszkolony, co najmniej jeden przedstawiciel z każdego samorządu lokalnego, który miał być odpowiedzialny za opracowywanie projektów do Funduszy Strukturalnych, posiadać wiedzę nt. UE, zwłaszcza jej polityki regionalnej, Funduszy Strukturalnych i polskich programów ich wykorzystania, aplikowania do FS oraz tworzenia międzysektorowych partnerstw. W efekcie projekt miał doprowadzić do funkcjonowania w samorządach województwa przynajmniej 20 specjalistów biegłych w tematyce związanej z UE.
W tym samym roku, w ramach projektu „Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych Województwa Warmińsko- Mazurskiego HEROLD”, w 10 powiatach odbył się cykl szkoleń owocujący pracą 10 grup roboczych, które wraz z samorządem lokalnym wypracowywały programy rozwiązywania najważniejszych problemów lokalnych. Dzięki temu projektowi III sektor został w wzmocniony w trojaki sposób: poprzez wewnętrzną współpracę organizacji sektora; rozwój ruchu woluntarystycznego oraz wypracowanie form współpracy z samorządem lokalnym. Ponadto upowszechnił zrównoważone wsparcie w zakresie opieki społecznej dla osób z grup marginalizowanych.
W tym czasie we współpracy ze Stowarzyszeniem Klon/Jawor rozpoczęto także prace nad regionalnym internetowym serwisem informacyjnym www.wim.ngo.pl, który z czasem stał się ważnym nie tylko dla NGO narzędziem komunikacji.

Czas na połów

Od roku 2001 Sieć systematycznie rozwijała się i umacniała, poprzez szereg szkoleń, spotkań, konferencji, wizyt studyjnych, które odbywały się w ramach opisanych wyżej projektów, a także innych działań Sieci. Wypracowane zostały wspólne dokumenty organizacji członkowskich- Cele Sieci HEROLD, Standardy Działań, Strategia Rozwoju. Coraz mocniej zauważalne stały się efekty działalności Sieci.
Największym w tym okresie osiągnięciem Sieci była bez wątpienia pionierska, zakrojona na szeroką skalę integracja sektora III w województwie warmińsko- mazurskim. Zdaniem Arkadiusza Jachimowicza kluczowe dla tej integracji było „poznanie się liderów organizacji pozarządowych z całego województwa, co zaowocowało wspólną konceptualizacją rozwoju NGO, a późniejszym wdrażaniem idei w życie. Kolejnym aspektem było zainicjowanie działań, które potem przejęte zostały przez Rady Organizacji Pozarządowych”.
– Największym osiągnięciem Sieci Herold było podniesienie statusu i roli NGO w regionie – wtóruje mu Sławomir Pszenny. – Sieć Herold była pierwszą organizacją, która w bezpośredni sposób informowała otoczenie społeczne o ważności i roli NGO w kształtowaniu społeczeństwa obywatelskiego. Herold był swojego rodzaju preludium do powstania reprezentacji trzeciego sektora w postaci Rad Organizacji Pozarządowych.
Infrastruktura wypracowana przez Sieć Herold stanowiła też bardzo dobrą bazę do rozszerzenia sieci centrum wolontariatu (powstanie w 2004 r. Sieci „Wolontariat Warmii i Mazur”), dała także solidną podstawę do działań federalizacyjnych w województwie (utworzenie Federacji Organizacji Pozarządowych Województwa Warmińsko- Mazurskiego FOSa). W tym kontekście nie dziwi, że to właśnie za Sieć HEROLD w 2004 roku ESWIP odebrał z rąk Jerzego Buzka nagrodę Pro Publico Bono.

Dobrze dać się złowić

Z pośród szeregu organizacji, które były beneficjentami działań Sieci, jedne skorzystały mniej, drugie więcej. Jednak te organizacje, które otworzyły się na otrzymywaną pomoc i partycypowały w procesie wsparcia, rozwinęły się w sposób znaczny.
– Wiele organizacji w ramach działalności Sieci Herold otrzymała bardzo kompleksową i profesjonalną pomoc, co pozwoliło im na dobre rozwinąć skrzydła – zauważa Sławomir Pszenny. Do organizacji tych należą przykładowo Towarzystwo Przyjaciół Dzieci z Morąga, Stowarzyszenie „Przystań” z Iławy, czy Katolickie Stowarzyszenie- Centrum Młodych z Działdowa.
– Zawsze podkreślałam, że Sieć Herold w sposób bardzo znaczący przyczyniła się do rozwoju naszej organizacji – twierdzi Krystyna Sałak z morąskiego TPD. – Uczestnictwo w Sieci dało naszej organizacji nową jakość – z małej, znajdującej się w początkowej fazie rozwoju NGO, przeobraziliśmy się w organizację dużą, prężnie działającą, zatrudniającą pracowników. Beneficjenci Sieci, wskazują na jej konkretne działania, dzięki którym mogli się rozwijać. Pani Krystyna źródeł dzisiejszej efektywności działań swojej organizacji upatruje w licznych szkoleniach, doradztwie i wizytach studyjnych organizowanym przez Sieć
– Dały nam możliwość pozyskania zagranicznych partnerów do współpracy, a spotkania i konferencje pozwalały wymienić się doświadczeniami oraz zainspirować przykładami dużych, prężnie działających organizacji – wspomina i nie bez dumy dodaje, że teraz morąskie TPD samo stało się wzorem dla mniejszych organizacji z powiatu. Warto jednak podkreślić, iż beneficjentami działań Sieci były nie tylko małe organizacje członkowskie, ale także te duże i rozwinięte, bo, jak twierdzi Sławomir Pszenny, „uczestnictwo w sieci było wzajemnie kształcące”.

Nowe czasy, nowe wyzwania

Po 2003 roku Sieć Herold weszła w fazę dostosowywania swojej działalności do nowych warunków zewnętrznych i wewnętrznych, a tym samym do nowych potrzeb NGO z województwa. Zdaniem Sławomira Pszennego zmiany te związane były z powstaniem Rad Organizacji Pozarządowych, różnorodnych federacji, z pojawieniem się dużych funduszy unijnych oraz z rozwojem III sektora. W tym czasie powstały też Regionalne Ośrodki Europejskiego Funduszu Społecznego, które poprzez swą działalność (tj. organizowanie szkoleń i prowadzenie doradztwa) przejęły część obowiązków Sieci Herold. Rzeczą naturalną w tym kontekście było osłabienie aktywności niektórych członków Sieci. Te wszystkie zmiany zadecydowały o obecnej zmianie profilu działalności Sieci Herold.
Nowe trendy i potrzeby pojawiające się w obrębie III sektora zostały uwzględnione w opracowanej przez Sieć strategii rozwoju na lata 2007- 2011. Na jej podstawie podjęto decyzję o konieczności przeformułowania profilu działalności Sieci z dystrybucji informacji na szeroko pojęty rozwój lokalny.
– Nowy profil Sieci Herold będzie wyrażał się w zmianie zarówno jakościowej, jak i ilościowej – mówi Sławomir Pszenny. – Nastąpi wielopłaszczyznowe wsparcie organizacji zajmujących się rozwojem lokalnym, co będzie miało bezpośrednie przełożenie na rozwój społeczności lokalnych – beneficjentów organizacji członkowskich, o które zostanie poszerzona Sieć Herold”.

Akademia HEROLD

Ta zmiana ilościowa i jakościowa Sieci nastąpiła w oparciu o projekt „Akademia HEROLD – rozwój i wzmocnienie sieci organizacji pozarządowych na rzecz rozwoju Warmii i Mazur” zrealizowany w okresie wrzesień 2008 – marzec 2010. Projekt ten doprowadził do wzmocnienia Sieci, podniesienia kwalifikacji liderów organizacji członkowskich i wykreowania grupy animatorów i trenerów wewnątrz Sieci.
Główne efekty projektu

• zwiększenie liczby członków Sieci (blisko 50 organizacji członkowskich)
• opracowanie standardów działania Centrum Organizacji Pozarządowych o zasięgu powiatowym (siedem organizacji członkowskich Sieci prowadzi COP-y)
• realizacja Szkoły Animatorów Społecznych, której absolwenci powołali Forum Animatorów Społecznych Warmii i Mazur (dotychczas jedyne tego typu porozumienie w Polsce)
• realizacja Szkoły Trenerów Organizacji Pozarządowych
• podniesienie profesjonalizacji organizacji członkowskich oraz dofinansowanie kilkunastu ich projektów wypracowanych w ramach projektu
• realizacja Forów Inicjatyw Pozarządowych w dziesięciu powiatach regionu
• promocja dobrych praktyk, wymiana doświadczeń, realizacja wspólnych inicjatyw przez organizacje członkowskie.

Ponadto w ramach projektu został wypracowany Plan Działania Sieci na lata 2010-2012, który określa wizję rozwoju i wskazuje kierunki działań na najbliższe lata. Plan jest ambitny, ale pierwsze działania już są realizowane, a kolejne w fazie zaawansowanego planowania. Jeżeli nie napotkamy większych przeszkód na swojej drodze, przy zaangażowaniu organizacji członkowskich, Sieć HEROLD stanie się ważnym elementem systemu wsparcia sektora pozarządowego w regionie i będzie wpływać na rozwój poszczególnych społeczności lokalnych.

--
Alina Piekarska, Maciej Bielawski

Przedstawiciele Sieci odbierają nagrodę Pro Publico Bono dla ESWIP-u z rąk Jerzego Buzka.